Het was de dag van de leerplicht. Sinterklaas, Kerst, Boekenweek de hoogtijdagen volgen elkaar snel op. Waarom heeft de leerplicht een dag nodig? Omdat de leerplicht een feest is. Want, en dat is best grappig, leerplicht is eigenlijk een beetje een raar woordje. Dat klinkt net alsof het moet. Maar eigenlijk zou het leerrecht moeten heten, zeg ik altijd. Dat dekt de lading beter. Vroeger was het namelijk helemaal niet zo gewoon dat je naar school ging. En weet je, in heel veel landen is het nog steeds niet gewoon. Daarom dus een feestje. Gestimuleerd en gesubsidieerd door het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap.

Hoe vieren wij iets dat ons elke dag (behalve zaterdag en zondag) verblijdt met zo’n grote vreugde en ons vervult met zo’n fijn gevoel? Allereerst maken we een afschuwelijke paarse site (www.dagvandeleerplicht.nl). En verder doen we een paar suggesties wat mensen kunnen doen. We kunnen naar een kind dat even niet naar school kan, omdat het bijvoorbeeld zijn been heeft gebroken. Je kunt het ook als thema gebruiken voor bij de handvaardigheidlessen, of muziek. Of nodig een bekende voetballer uit, die hebben namelijk ook een opleiding gehad! Debatteren over de leerplicht. Een echte student in de klas, eentje die al op kamers woont en bij alles “relaxed” zegt. Of wat dacht je van een oud-leerling!

Er zijn ook allemaal hippe posters op die site. Slogans als: “Met rekenen leer ik wat kan kopen van mijn zakgeld”, of: “Ik wil later agent worden, dat vind ik heel stoer”. Als je creatief bent kun je ook je eigen slogans maken, op blanco posters. Let trouwens maar even niet op de subtiele discriminatie, dat er juist bij het MBO het enige hoofddoekje is ingedeeld. Je moet ze niet op alles willen aanvallen.

En in Nieuwegein kon het helemaal niet meer stuk. De wethouders en ambtenaren gingen in rode pakken op scooters “langs de scholen”. Op scooters? Ja, dan worden ze serieuzer genomen. In rode pakken? Ja, dan worden ze serieuzer genomen. De leerlingen stonden klaar met vlaggetjes op de schoolpleinen, juichend, dankbaar voor het feit dat zij onderwijs mochten volgen. Ze mochten zelfs vragen stellen over de leerplicht: waarom, hoe, wanneer, je mocht alles vragen! Wat een feest!
Zijn we er allemaal goed van doordrongen dat het een recht is? En dat het in Afrika nog niet eens een plicht is? En dat ze daar kindsoldaten hebben, en heel veel honger, en dat we ze daar eigenlijk uitbuiten? En dat een bijdehante opmerking als “dan sturen we onze leraren toch gewoon daarheen?” niet leuk is?

Al met al was het een groot succes. De dag van de leerplicht, of eigenlijk “het recht voor kinderen om zich te ontwikkelen en een diploma te halen”. Ons bleke Westerse feestje om te benadrukken hoe goed wij het hebben en dat we het echt heel erg sneu vinden voor hunnie daaro. Studenten, oud-leerlingen, voetballers, debatteren, op ziekenbezoek, scooters. Wat hebben we ons met ons allen uitgesloofd om niet te hoeven leren.

Verschenen in NRC Next op donderdag 26 maart 2009

Het leven van de moderne mens speelt zich tegenwoordig af in communities: Hyves, LinkedIn, Facebook. There must be fifty ways to see(k) your lovers.

Onlangs werd ik uitgenodigd door een vriendin voor de community Tagged. Voor de gezegenden die niet weten wie of wat Tagged is: Tagged is een soort Hyves. Tagged bestaat uit een aantal onderdelen: het 'Meet me'- spel, waarin je aan de hand van foto's mag beoordelen of je iemand wil ontmoeten en berichtjes sturen of niet.

Als je Meet me start moet je een aantal gegevens invullen. Mensen tot tussen de 13 en de 19 kunnen alleen Meet me spelen met mensen tussen de 13 en de 19. En je kunt het geslacht waar je mee wilt spelen aangeven. Vervolgens heeft Tagged duizenden foto's voor je klaar en hoef je alleen nog maar op ja of nee te klikken.

Wat voor foto's zijn het? Bij de vrouwen heb je geluk als je kunt spreken van een diep decolleté, want de meesten houden hun borsten gewoon vast en sommigen nemen die moeite niet eens. De complete voorjaarscollectie van de Hunkemöller passeert de revue. Bij de mannen zijn het half afgezakte boxers, als die er al zijn. Gezichten zijn schaars.

Als je op ja klikt, krijgt de ander een berichtje. Als die jou ook wil ontmoeten heb je een match en kun je berichtjes sturen en tags. Tags zijn teksten als: "I'm wearing no underwear", "Free orgasm with this coupon", "Sex slave wanted". Natuurlijk zijn er ook heel gewone standaard tags over verjaardagen en het weer, maar als je iemand "happy birthday" wenst, ben je afgezaagd, saai en preuts. De berichtjes worden zakelijk gehouden: "Hoi, match! =D Alles goed? Wat is je msn? Xxxxxxxxxx"

Tussendoor kun je ook allerlei foto's en filmpjes aan elkaar sturen. Dat gaat via profielen, die zijn vergelijkbaar met de Hyvesprofielen. Je moet wel spannend overkomen, dus je stuurt wat anderen ook hebben gestuurd: Close-ups, spermafoto's, de redactie van de Playboy zou het schaamrood op de kaken krijgen.

Zo ontmoeten sommige duizenden jongeren elkaar via internet. Is hier iets mis mee? Nee. In principe niet. Als zij zich te buiten willen gaan op internet, moeten ze dat vooral doen. Je kunt je afvragen of het ethisch verantwoord is om kinderen van 13 Meet me te laten spelen, maar daar zit het grootste probleem niet.

Laten we even van het volgende idee uitgaan: ik ben niet Tjeerd Posthuma, 17 jaar oud. Ik ben een man van vijftig met een speciale kelder in mijn huis, een bierbuik en een vies baardje. De kelder staat al een tijdje leeg en ik verveel mij op mijn vrije zondagmiddag.

Ik maak een e-mail account aan, iets leuks als this_iz_chris@hotmail.com. Ik kies op Picasa een onprofessionele, halfnaakte foto uit. Ik meld me aan bij Tagged, ik zeg dat ik 19 ben, ik houd van HipHop en mijn sociale status is 'complicated'. Ik start Meet me en speel mijn nieuwe rol.

Een kleine navraag bij Nederlandse jongeren op Tagged leert dat er zowel jongens als meisjes zijn die een keer "iets" hebben gedaan, zonder dat de ander daar "iets" voor terug deed en zonder dat ze de ander op een webcam hadden gezien. "Dat hoort een beetje bij cyberseks en Tagged. Iemand moet beginnen." Vertelde een meisje mij. "Sommige mensen hebben écht geen webcam." Krijgen ze later wel foto's of filmpjes terug? Soms.

Waaraan ontbreekt het hier? Voorlichting. Ik kan mij niet herinneren dat iemand ooit over cyberseks heeft verteld. Waarom is er een 'drie keer kloppen' campagne voor veilig internetbankieren, maar geen campagne om jongeren zich te laten afvragen of this_iz_chris@hotmail.com wel een écht jongen is? De naïviteit en het vertrouwen van de mensen die ik sprak was schokkend. Op school krijg je voorlichting over alcohol, drugs en anorexia, maar niet over cyberseks.

Wat is er zo moeilijk aan het maken websites met richtlijnen, of sites verplichten om zélf een pagina te maken met waarschuwingen? Want als de ander niet meer terugkomt, en je te laat het vermoeden krijgt dat het fake was "dan voel je je genaaid."

Donderdag 26 maart in NRC Next.

(Morgen)

Het is of was Boekenweek. Ik weet nooit hoe lang en van wanneer tot wanneer dat ding loopt. Iemand vertelde mij een keer dat het heel makkelijk was, het duurt namelijk 10 dagen. Dat is inderdaad makkelijk onthouden, als iedereen Boekenweek zegt. Ik lees nu op de website dat de tiendaagse tot 21 maart duurt. Dat betekent dat als u dit leest het waarschijnlijk nog Boekenweek is. Tot zo ver de praktische informatie.

Ik vind boeken leuk. Dat mag ook wel, als je jezelf schrijver noemt. Hoe meer hoe beter. Gratis boeken zijn ook leuk. Of Tim Krabbé leuk is maakt dan weinig uit. Aan twee van de drie eisen is al voldaan (gratis en boek). Dus ik probeer altijd in de week een boek te kopen.

Waar koopt de Nieuwegeiner zijn boeken? Nee, niet bij Bol.com, hoewel dat makkelijker is en een breder assortiment heeft, slopen ze bij de bezorging je hele boek. De Nieuwegeiner dient zijn boeken te halen bij Manschot. Juist in de crisis. Een oase van stilte en rust, waar de boeken sinds een tijdje zelfs in hoge stapels op tafels staan. Dat is mode. Als ik dat thuis doe, moet ik mijn kamer opruimen.

In Manschot bleek al snel dat ik spijt zou krijgen van mijn keuze. Het was druk. Ik vind mensen meestal heel lief, maar niet in grote getallen tegelijk. Dat vind ik vervelend. Vooral als ze je in de weg gaan lopen en precies het laatste pakken van wat jij wilde hebben. Mensen hebben dat talent, komt vast door Darwin. Bij Bol.com verstoppen ze dat soort mensen. Dat scheelt veel irritaties.

Er was ook getjilp. “In het kader van het Boekenweek thema.” Leuk hè.

Toen ik mij naar de kast had gevochten waar de proza in staat, mocht ik me een ongeluk zoeken naar het boek dat ik wilde. Ja, zo’n Boekenweekgeschenk krijg je pas als je een boek koopt. Halverwege mijn zoektocht ging iemand gewoon voor mij (en dus voor de kast staan). Toen de dame in kwestie haar volslanke lijf ergens anders had gepositioneerd, lag de hele kast overhoop en kon ik weer opnieuw beginnen.

Boek gevonden! Hoezee! De vrouw die zich net voor de kast had geworpen, stond nu bij de kassa. Maar het kon mij nu niks meer schelen, ik was bijna, bijna bij mijn gratis boek. Enigszins triomfantelijk liep ik naar de kassa. Ik wacht, en ik wacht, de vrouw doet haar ding (het hele personeel voor niks heen en weer sturen), rekent af, wil toch wel heel graag een tasje (terwijl ze er al drie heeft) en loopt de winkel uit (“nou doehoeg!”). Nog iets dat je bij een internetwinkel bespaart blijft: nou doehoeg.
Thuis aangekomen irriteert mijn calvinistische kant (vrij groot) zich nog aan het grote aantal boekenleggers: 3. Een op de verpakking (van libris), een in het boek zelf (van libris) en nog een in het boek zelf van de NS. Ja, iedereen leeft zich uit in de Boekenweek: schrijver, lezer, uitgever en verkoper.

Al met al wel een hoop gedoe voor een boek dat je in een avond uit hebt.

Mijn moeder eet biologische yoghurt. Dat vindt zij lekker. De Albert Heijn heeft zelden drie weken achter elkaar dezelfde biologische yoghurt. Dan moet mijn vader uren zoeken naar de yoghurt. Dat vindt de Albert Heijn lekker. Na een lange tijd besluit de arme man dan maar een ander (duurder) merk mee te nemen. Dat vindt de Albert Heijn lekker. De ene biologische yoghurt is de andere niet, maar dat weten ze niet bij de Albert Heijn. Daarvoor zijn ze te druk met consumentje pesten.

Wij hebben nu, in plaats van het huismerk, “De groene koe”. Ja, je mag je bedrijf tegenwoordig dat soort namen geven. Het had een pacifistische veganistische cafénaaam kunnen zijn. Of een codenaam uit de Tweede Wereldoorlog, zelfs een tijdschrift. Helaas is het de naam van een bedrijf dat ook gewoon zuivel levert.

Als slogan hebben ze bij “De groene koe”: “Je bent wat je eet.” Nou, die is in de pocket. Mijn moeder is dus een groene koe. Of yoghurt, dat kan ook, dat ze bedoelen dat mijn moeder biologische yoghurt is. Desondanks is het geen compliment, me dunkt.

Sommige vrouwen lijken inderdaad een beetje op koeien. Dat uit zich dan in A) figuurlijke kenmerken, B) communicatieve kenmerken, C) intellectuele kenmerken. Ik houd het altijd voor me als ik een vrouw A) te dik vind, B) vind loeien, of C) dom. Ik heb dat een keer niet gedaan. “Ik wil dat je altijd eerlijk tegen me bent, dat hebben we aan elkaar beloofd.”

Ik was niet bij die belofte. Is ook niks voor mij, zo iets beloven, ik weet als geen ander dat een leugentje om bestwil soms essentieel kan zijn. Dat werd die keer toen ik het niet voor me hield dat een vrouw de kenmerken van een koe had, ook bevestigd. Mannen moeten kunnen liegen, vrouwen ook, maar bij mannen is het soms van levensbelang. Dat is bevestigd door het ziekenhuisrapport.

De kracht van de waarheid zit hem soms in de leugen. Dat is een diepe uitspraak, ik weet even niet meer van wie. Vast een b-filosoof. Ik heb hem vaak voorbij horen komen in de reclamewereld. Die weten wel wat aandikken is, om bestwil.

Aandikken is een niet echt handige woordkeus in deze context. Ik begrijp ook niet hoe dit product en de kwaliteiten daarvan worden aangedikt door de slogan: “Je bent wat je eet”. Ik eet biologisch, ik ben biologisch. Ik eet yoghurt, ik ben yoghurt. Ik eet bewust, ik ben bewust. Ben ik niet bewust als ik niet “De groene koe” eet?

Ze weten me daar behoorlijk op de tenen te trappen, met hun verzuurde melk. Yoghurt komt trouwens van een Turks woord voor dik. Erg complimenteus.

Ik denk dat ik en mijn familie maar eens die “De groene koe” luitjes moeten gaan opzoeken. Durf te wedden dat het allemaal dikke sigaar rokende VVD’ers zijn, die een beetje zinloos in een vergadercirkel lopen te loeien, wachtend tot hun secretaresse komt om ze te vertellen dat ze door moeten naar de volgende afspraak, te dom om het zelf te onthouden. Eens kijken wie hier de koeien zijn.

Na een lange dag op school fiets ik door de regen naar huis. Ik word vaak erg chagrijnig van de terugweg. Veel fietsers tegelijk, allemaal scholieren en voorop fietsen altijd de drie meest langzame bruggers die we konden vinden. Automobilisten die tegelijk met ons groen licht krijgen, maar niet dezelfde kant op moeten, wat resulteert in getoeter, gevloek en geschreeuw. Vlak over de brug moet dan een grote groep altijd naar links, wat voor hen betekent dat ze midden op de weg moeten remmen en stilstaan, zodat iedereen in elkaars wielen rijdt.

Tot mijn grote verbazing zie ik opeens dat de gemeente gezellige, opbeurende, groene palmen neer gezet, bij de "boulevard". Palmen! In Nieuwegein! Midden in een soort bouwputachtig iets, wat de gemeente blijkbaar al als "af" beschouwt. We trekken elke gewone Hollandse boom die we in de verre omgeving kunnen tegenkomen de grond uit, maar palmen planten we dat het een lieve lust is. Nouja, planten, ze staan in een soort gezellige mega bloempotten. Zwarte mega bloempotten, want dat staat vrolijk.

Zwart maakt niet depressief. Zeker niet in combinatie met regen, tegenwind en voorheen genoemde bruggers. Zwart symboliseert ook niet het gat dat je voelt, na een première van een toneelstuk. Zwart is niet de donkerte die je altijd voelt als je naar een compleet seizoen Goede Tijden Slechte Tijden hebt gekeken (want hoewel de titel ook mooie periodes suggereert, valt dat bitter tegen). Zwart is niet gelijk aan the dark side of life.

Zeker niet in combinatie met een palmboom. Dat maakt gelukkig, dan geeft het zelfs een gevoel van eeuwigheid, victorie en frisse fruitigheid.

Een paar dagen later hadden ze opeens verrot hout om die potten heen gedaan. Geen idee waarom. Verrot hout met een zwarte ondergrond en een palm in de regen met tegenwind, maakt waarschijnlijk nog gelukkiger.

Palmen kunnen 40.000.000 (veertig miljoen) jaar oud worden. Toen ik dat las op wikipedia, voelde ik mij erg geconfronteerd met mijn eigen tijdelijkheid. Ook wel fijn, ben ik tenminste van die palmen af.

Ze staan ook symbool voor de overwinning. De Griekse godin Victioria huppelt er veel mee rond. Dat ontbrak inderdaad nog in Nieuwegein: een herinnering aan onze vele overwinningen. Jezus werd ook met palmtakken feestelijk binnengehaald. Paar dagen later werd de man gekruisigd. Wat een victorie. Sindsdien worden palmtakken in de katholieke kerk ook afgebeeld bij heiligen die een marteldood stierven...

Geen idee trouwens of die dingen hun bladeren verliezen in de winter. Geloof het niet. Vast een mooi gezicht: temidden van al het wit in de winter, drie schitterende palmen. Groen, blakend van gezondheid en zelfvertrouwen. Geen behoefte aan een zonnebank of een peptalk tegen de winter dip, want het zijn palmen.

Wedden dat ze ook opeens met kokosnoten gaan smijten?

Toen ik er voor de derde keer langs het zwarte gat dreigde te fietsen, ben ik terug gegaan en over het industrieterrein gefietst, via de Beige Brug. De Beige Brug die toen kapot bleek te zijn. Ik durf te wedden dat die snert palmen er achter zitten, met hun kokosnoten, hun victorie, hun bladeren, hun onvergankelijkheid.

Ik loop met een winkelwagentje naar de Albert Heijn. Voor de voorstellingen met Tijdelijk Nieuw hebben we nogal wat winkelwagentjes gebruikt, niet als decor, maar als vervoersmiddel. En die winkelwagentjes moeten ook weer een keer terug (ook al denken sommigen daar anders over). Zie daar de reden dat ik de afgelopen dagen met een winkelwagentje naar de Albert Heijn liep.

Enfin: op een van die wandelingen liep ik langs de parkeermeter. Kan gebeuren in het Nieuwegein van heden ten dage. Ons huis staat op een betaald parkeren grens. Wij wonen vlakbij de gymzaal Wijkersloot (betaald parkeren), honderd meter verder staat ons huis (gratis parkeren). Iedereen parkeert dus voor ons huis. Geef ze eens ongelijk. Doordeweeks zeg ik het ook wel eens tegen mensen, als het rustig is. Die parkeermeters staan er dus eigenlijk voor niks. Blijkbaar vond de gemeente dat ook, want opeens stond er een tentje overheen.

Wat voor tent? Zo'n dichtgemaakte party tent. Eentje die de politie gebruikt als ze een lijk hebben gevonden. Dan zetten ze een party tent neer, doen ze allemaal een witte plastic zak aan en gaan interessant lopen terwijl ze een soort rummikub voor slechtzienden spelen. Deze tent was wel een maatje kleiner, er kon maar een klein lijk in. Misschien hebben ze de grote tenten verkocht, in verband met de crisis.

Het afschuwelijke lime geel straalde me tegemoet. Ja, dat was ik vergeten te zeggen: de tent was ook lime geel. Het viel mij (gek genoeg) pas op bij het tweede karretje. Schreeuwend geel, lelijk geel, erger geel dan het geel op de bussen, dat geel. Daar liep ik dus langs: een fluoriserende lijken tent, waar op bezuinigd was. Dus ik kijk om mij heen, want dat moet van de reclame als je een verdacht object ziet: om je heen kijken en zo nodig "de autoriteiten" waarschuwen. Voor een terroristische aanslag leek het misschien wat amateuristisch, maar een moord kon het alsnog zijn. Misschien had de dader er bij voorbaat een tentje overheen gezet, om de politie te misleiden ("oh, daar is Pietersen al mee bezig").

Ergens suggereert het ook dat de parkeermeters geen parkeermeters zijn, maar geheime doorgangen. Dat idee werd bevestigd tijdens het tochtje met het derde wagentje. Toen stond er ergens anders ook zo'n tent over een parkeermeter, en was een auto daar vlakvoor geparkeerd. Tussen de tent en de auto was ongeveer 10 cm. De deur opende precies in de tent. En uit de auto stapten twee mannen, die vervolgens niet meer terug kwamen.

Misschien zijn die smsnummers die er boven staan eigenlijk geheime codes, waardoor de poort open gaat en je dan opeens onder de grond uit komt, bij de geheime illegale waterpompen, de martelkelders en de goudvoorraad van de burgemeester. Misschien moest de man bij de eerste lijkentent daarom wel dood, hij wist te veel. Hij zou gaan praten. Het geheim van Nieuwegein zou verraden worden, dus was er maar één oplossing. En de politie maar gemoedelijk rondrijden: "daar is Pietersen bezig."

Helaas waren alle tentjes bij het vierde karretje verdwenen. Van de daders ontbreekt elk spoor, misschien hebben ze ergens anders een feestje.